de oorlogsjaore

 

Belfeld e.o.

Bombardementen tijdens de 2e Wereldoorlog

 

Direct na de bezetting van Nederland door de Duitse troepen vielen al in de nacht van 11 op 12 mei 1940 bommen op grensplaats Kaldenkirchen (D).

 

1 augustus 1942

Groot bombardement op de Duitse stad Dsseldorf, ongeveer 65 kilometer over de grens.

Veel schade in Belfeld en omgeving. Een bom treft een schip dat van Steyl uitgezien voor de sluis ligt. Er vallen 3 doden.

 

9 april 1943

In Kaldenkirchen wordt een munitietrein getroffen. De vlammen zijn zo hoog dat de de nachtelijke hemel helemaal verlicht is. Een vliegtuig wordt achtervolgd en onderschept. De piloot laat zijn bommen vallen. Deze komen bij de spoorwegovergang in Geloo bij het kapelke terecht. De kapel wordt helemaal weggevaagd. De bomen rondom zijn afgedraaid en weggeslingerd. Wonder boven wonder is het Mariabeeld nauwelijks beschadigd. Broeder Gentianus van de paters  van Steyl heeft het in zijn werkplaats opgeknapt. De pastoor van Belfeld wil spoedig een nieuwe kapel bouwen, maar krijgt geen toestemming van de NSB-burgemeester van Belfeld.

Een afgedankte wagon dient dan voorlopig als kapel.

 

15 augustus 1944

Het vliegveld van Venlo wordt rond het middaguur door bommenwerpers aangevallen. De geallieerden beginnen met een massaal offensief tegen de belangrijkste vliegvelden van de Duitsers. Een regen van bommen valt over de omgeving van Venlo. Op dat moment werken daar Belfeldse boeren. Zij hebben die dag de verplichting van de Duitse bezetters om daar Spanndienste te verrichten. Zij moeten allerlei werkzaamheden doen en daarbij gebruik maken van hun eigen paard en wagen. Zo werkt er ook die dag de knecht Keltjens van de Patershoof. Zijn ouders en de paters maken zich ongerust. Gelukkig meldt knecht Keltjens zich s middags om 4 uur met de mededeling dat hij ongedeerd is. Wel is de kar helemaal vernield en het paard is op hol geslagen naar de stad Venlo en inmiddels weer opgehaald.

 

Het front van de Geallieerden rukt op. In september/oktober heerst er een goede stemming onder de burgerswe zijn bijna bevrijd. Helaas is de tegenstand van de Duitse troepen groter dan verwacht. Er gaat heel veel militair autoverkeer over het veer bij Steyl, omdat de brug van Venlo door overbelasting van twee Duitse tanks is ingestort. En het veer in Kessel is gezonken.

 

Op 6 november 1944 wordt er veel brugmateriaal aangevoerd bij de Maas in Steyl. De brug wordt echter niet gebouwd, omdat achteraf blijkt dat het Maasgebied er niet geschikt voor is. Wel ligt er bij de boerderij van Jetten aan de Maas in Belfeld voor enkele dagen een brug, maar die wordt op 9 november 1944 afgebroken.

 

11 november 1944

Het veer tussen Kessel en Reuver zinkt wegens overbelasting. Hierbij komen 14 mensen om het leven, waaronder 4 mensen uit Belfeld.

Bron: Zur Geschichte von St. Michael in Steyl  analecta SVD 51

Analecta= bloemlezing, korte verhalen

opmerking: bij het veerongeluk in Kessel zijn zeven Belfeldse mensen om het leven gekomen

 

6 januari 1943

"zze pap", Frans Simons,  moet op last van de Duitse bezetter gaan werken in een dakpannenfabriek  te Breitscheid (Ruhrgebied). Gelukkig kan hij om de zoveel tijd even naar huis komen. Met de trein tot Kaldenkerken en dan met de fiets naar Belfeld. In zijn overjas heeft een van zijn zussen 2 grote lange binnenzakken gemaakt. In n kan heel groot brood in en in de andere 24 eieren.

Op 9 september 1944 vlucht hij naar Belfeld en moet daar dan regelmatig onderduiken in de gebouwen van Janssen-Dings. De Duitsers verplichten steeds meer mannen tot de Arbeitseinsatz. Veel mannen reageren niet en zodoende worden er regelmatig razzia's gehouden. Vandaar dat Frans en zijn broer Henk een schuilplaats in de ringoven van Janssen_Dings hebben gemaakt.  Zakken gips worden in het vierkant opgestapeld tot aan het gewelf van de oven. Via een opening aan de bovenkant van " de gipsenmuur" kunnen ze hun schuilplaats betreden. Zij zijn trouwens niet de enigen; meerdere Belfeldse jongeren hebben daar een onderkomen gevonden. Zo krijgen ze onverwacht gezelschap van de neven Piet en Joep Simons, kinderen van Br Simons, een oom van Frans en Henk. Deze twee neven moeten zich eigenlijk ook bij de Duitsers melden en omdat thuis de situatie te onveilig is, vluchten zij naar de fabriek van Janssen-Dings. Daar treffen ze ook Leo Loven met zijn vader. Beiden zijn op zoek naar een veiligere plek, ook omdat ze ook nog een onderduiker uit Amsterdam in hun midden hebben. Na enig speurwerk vinden ze de schuilplaats van Frans en Henk en nemen hier hun intrek. Op een dag gaat de moeder van Frans op een veilig moment naar de fabriek om de jongens van eten te voorzien. Tot haar grote schrik ziet zij dat de Duitse soldaten de zakken gips aan het afvoeren zijn. Verschillende lagen zijn er al afgehaald. Bijna is het zover dat ze kunnen zien dat er een ruimte achter zit. Als oma denkt dat de jongens spoedig ontdekt zullen worden, stoppen de soldaten met het opladen van de zakken. Zo kan een grote tragedie uitblijven. Inmiddels is het Duitse leger bezig zich nog meer terug te trekken. Steeds meer soldaten komen aan de Belfeldse kant van de Maas. Zij worden ondergebracht in de gebouwen van Janssen-Dings, want de productie van de dakpannen ligt stil. Hierdoor wordt situatie van de onderduikers niet veiliger. Ze besluiten dan hun schuilplaats te verlaten en via een sluipweg gaan ze terug naar hun ouderlijke woning en houden zich daar, indien nodig, verborgen voor de Duitse soldaten.

bron: o.a. Piet Simons (zn. Br Simons 18860329)

 

Belfeld 1944-1945

 

Evacuatie

De geallieerden bereiken Zuid-Nederland.  5 Sept. 1944 Dolle Dinsdag, bevrijding van Breda.  Op 14 september wordt Maastricht bevrijd. De opmars van de Geallieerden gaat gestaag door.

De Maas als natuurlijke frontlinie en het nieuwe aan te leggen verdedigingsstelsel langs de Nederlands Duitse grens (de vele restanten van de bunkers langs de grens in Reuver en van de bunker in Maalbeek zijn nog stille getuigen) leidden er toe dat het front langs de Maas zou verlopen. Vandaar de aankondiging van de evacuatie. De Duitse grensplaatsen worden al eerder gevacueerd. Kaldenkirchen in november 1944. Later zouden pas de Nederlandse grensplaatsen volgen.

 

September 1944

Oproep in Ruiver voor mannen van 16 tot 40 jaar voor graafwerkzaamheden (verdedigingsstelsel) aan de Maas.

Sjanse: het dialectwoord voor het graven van loopgraven en tankgrachten, schanswerkzaamheden.

 

Onderduikers (minstens 18) op kloosterboederij St. Leonhard Belfeld. Burgemeester Harbers ondergedoken bij de Paters van Steyl. (Politieke redenen, tegenwerken van het ronselen van Nederlandse Arbeidskrachten.

In november vallen de eerste granaten.

 

27 november 1944 Razzia in Belfeld. Ondergedoken of nog niet aangemelde mannen werden opgepakt om in Duitsland te gaan werken.

 

Veel Belfeldse mensen zoeken onderdak in de kelders van de Leonardushoeve, Arnoldushoeve, Theresiaklooster, Aloysiusschool en van de pannen- en buizenfabrieken.

 

Deze tijd is ook een tijd dat er een schaarste aan voedsel komt.

De Duitse overheerser begint met het rekwireren (opeisen) van voedsel, het veebestand van o.a. de Leonardus- en de Arnoldushoeve (sept. 44).

luchtopname Belfeld oktober 1944

het verdedigingsstel (rechtsboven) is duidelijk te zien

 

Er is een evacuatiedreiging tussen 24 nov. 44 en 28 febr. 45.

Hier en daar zorgde het Duitse leger voor een plaatselijke ontruiming. Zou de maatregel door de SS afgekondigd worden, dan zou dat het hele bezette Limburg ontruimd worden.

 

Waarom zijn Belfeld en Tegelen de dans ontsprongen?

 

Er kwam geen afkondiging van de SS.

Aanvankelijk werden (vanwege het oprukkende front van de geallieerden) de dorpen en steden ten zuiden van Belfeld en Tegelen ontruimd.

Later verplaatste het front zich meer naar het noorden (slag om Arnhem). Toen werden de plaatsen ten noorden van Belfeld en Tegelen gevacueerd.

Mede door onderhandelingen van de paters van Steyl en de vele schuilplaatsen in Belfeld en Tegelen en omdat de oorlog een andere wending aannam, is het nooit tot een evacuatie gekomen.

 

Bron: Tegelen, Steyl en Belfeld 1944/45 een heemkundig onderzoek

 

 

 

evacuatie

 

In oktoeber 2006 haet s mam ein bezeuk gebrach aan ut plaetske Oldeberkoop in Friesland. Ut waar toen alwir 62 jaor geleje det zeej dao vur ut irs kwaam. Ein nodgedwnge reis vanet Beesel nao ut verre noorde.

 

Mesjteech waar al bevreid op 14 september 1944. Ut front kwaam sjteeds donderbeej en idderein dach det de oorlog nimmer lang zou deure. Vanet Belgi kwaame de troepe van de Tommies zze kangk op. De Pruse sjtelde alles in ut wrk m de Ingelse taege te haje. Alle jnges en mannen van 16 toet 40 jaor msde zich melde vur de Arbeitseinsatz. Zoedonde waare opa Sef van den Groenendal et Beesel en zien twi zeuns Harie en Piet gedwnge m mei te sjanse (ut graave van tankvalle en loupgraave). Dees nieje versjterking van het verdaedigingsstelsel der Westwall langs de Hollandse en Duitse grens ms dr vur gaon zorge det de Geallieerden neet zoe maar kste oprkke. De vule restante van de bunkers langs de grens, o.a. in Reuver, zien dao nag sjtille getuge van. Door de aanhajende besjeetinge vanaaf de angere kangk van de Maas, woort ut vur de bevolking van o.a Beesel en Belvend te onveilig. Opa Sef zot met zien gezin, de bure en anger femilielede 12 waeke in de kelder van zien hes. Later sjprooke de luuj van de granate- of keldertid. De Moefe kwaame met ein oplossing: evacueren. Ein angere raeje m de bevolking te evacueren waar det de luuj met de geallieerden zoude knne gaon samewrke. Sabaotage en verzet kste ze neet gebroke. De minse sjtnge neet op ein gedwnge vertrek te wachte; dr waare immers al zoevul plaatse aan de angere kangk van de Maas bevreid gewaore. eteindelik msde de minse van Beesel in fibberwarie weg. Dit lot zou de luuj van Belvend echter neet treffe. Ut gezin van Sef en Marie negeerde ut irste aanzgke van de evacuatie en versjtopde zich in eine kelder beej ut hes van Moeke Seegers. Op eine morge, beej ut bevoorrade, waere zeej door eine Prus ondek. Met de hangk aan ut keurtje van de sjteelhangkgranaat waere zeej gesommeerd m et de kelder te kmme en de sjeldaot geit onmiddelik op zeuk nao aete. et protest sjmit Harrie ein fles sjnaps taege de mer en zaet: Maar die kriesse neet! Heejdoor onsjteit ein zeer gesjpanne situasie. Dr is grote engs det Harrie mei wurd genaome. Gelkkig wet opa Sef dae Duitse sjoldaot te euvertuge det Harie det neet met opzet haet gedaon, den hae is get euversjpanne.

Dao ging den ut gezin van Sef en Marie, begin fibberwarie 1945, met ein sjrker vol persunlikke sjpulle te voot op waeg nao Brggen, ein plaetske net euver de grens beej Zjwaame. 15 Kilomaeter loupe nger erbarmelikke omsjtandighede. Met vul pin in ut hert lete zeej eur kosbare hesraod achter. Met de traone in de ouge leet oma Marie de twi geite los. De etzet van s mam woort in de sjeur nger ut sjtru verborge. Jammer geng haet zeej dao niks mier van trkgevnge, alles waar gesjtaole. Neet allein de Duitse sjeldaote makde zich heej sjldig aan, ouch de bewoners van Belvend en Tegele ginge op sjtruiptoch. Nao de oorlog waar den ouch ut hiele hes leegehaold en vul verneeld. Dn daag van vertrek waar hiel kaad en reglemaotig msde zeej dekking zeuke vur ut granaatvuur. Dodsengs hebbe zeej etgesjtaon. Op 20 maeter aafsjtand veel eine granaatraegen midde op sjtraot. Kom maar don beej mekaar sjtaon, den zien weej allemaol gelik dod!, zei opa Sef. Hae ms dr neet aandinke det dr onnnag ein van zien gezinslede zou mtte misse. Ouch ginge geruchte rngk det de manne in Duitsland van de vrouwe gesjeije zoude waere.

In Zjwaame noome opa Sef en oma Marie aafsjid van eure aadste zoon Wie. Dae zot dao in ein aafgelaege boerderie met zien vrouw Drika en femilie ngergedaoke. Met hiel vul verdreet in eur hert kwaame zeej nao oore loupe in Brggen aan. Ut plaetske zot hielemaol vol met minse et Remung en mgaeving, den die waare al irder aangezag te evacueren. De wuninge van de minse et Brggen, die waare al gevacueerd, booje te weinig ngerdaak  en zoedonde kwaame Sef en Marie met de kinger An, Gert, Mia, Harie en Piet in ein pannefebriek. Op alle verdepinge zote minse. Ut waar euveral sjmaerig, de wcs waare versjtop en zoedonde deeje de minse binne en bote de febriek eur behoefte. Dr waar grote engs vur ein epidemie. En neet te vergaete de kmmende treinreis. Wao zouwe ze haer gaon en wannir? Nao eine lange ngewisse tid kwaam den eindelik ut berich det zeej kste vertrekke. Vur vul minse tog ein opluchting; weg van ut vettige gebouw, weg van de besjeetinge. Dr waare zellefs dreej bmme vlak naeve de febriek gevalle. Gelkkig hadde de dieke moere de sjerveraege taege gehaje. Helaas, nao lang wachte in de nachtelikke kelt, kwaam ut berich det de trein al vol zot. Grote teleursjtelling; alwir trk nao die sjmaerige febriek. Wir dodsengs etsjtaon vanwaege de hngerde vleegtuuge die sjnachs euverkwaame op waeg nao ut Ruhrgebied. Ein paar daag later waar dr wir eine trein. Nao saoves mennige tid in ein lange reej vur de sjtaasie gewach te hebbe, klauterde de evacus in de viejewagons. Deep in de nach vertrok de trein richting Duisburg-Oberhausen. Regelmaotig bleef de trein sjtilsjtaon vanwaege de eskaders bmmewerpers. Ut geluid van ut aafwaergesjt was oerverdouvend. Nw zote zeej zellef in ut gebied det al maonde zwaor gebombardeerd woort. Thes in Beesel hadde zeej dkker gekeeke nao ut enorme inferno baove Mnchen-Gladbach. Ouch al waar ut nag gen 50 km van hoes, zeej vulde ut toen neet as ein bedreiging. Ut was zellefs knap wat die geallieerde vleegers kste. Maar nw zote zeej dr midde-in en det waar tog hiel wet angers. Dao woort wet aafgebaejd in de trein. Gelkkig kwaam ut veilig alarm en de trein reej dae nach door toet Dorsten. Heej bleeve zeej de ganse daag wachte. Ouch heej wir dodsengs etgesjtaon. Idderein ms sjnel de trein et, want ein dreejtal vleegtuuge kwaame in duikvluch euver de trein. Wat ein opluchting; dr woort neet gesjaote en de vleegers verdwene in de verte. mdet Dorsten ein bietje bete ut Ruhrgebied loog, kreege de luuj in de trein mier haop. Zoude zeej den tog nao Friesland gaon?

 

Naodet de trein snachs lange tid in Ahaus had sjtilgesjtaon, ginge zeej verder richting Gronau, vlakbeej de Hollandse grens, m dao wir de daag door te bringe. Zouwe ze tog nao ein plek in Nederland gaon? Saoves ging de reis wir verder en eteindelik sjtopde de trein in Zwolle. De hellef van de trein woort aafgekoppeld en mam ging met eur femilie richting Heereveen. Eindelik wir Nederlandse minse m zich haer en in ein sjol lekker gesjlaope op vers sjtru. De volgende daag, 11 fibberwarie 1945, ginge zeej met paerd en ker, volgelaaje met kffers, tasse en beddezek, nao Oldeberkoop. Ein rit van mier den twintig kilomaeter en ut kaje waer zrgde d'r waal veur det de Groenendals verozeld aankwaame. Beej caf Tjalma kreege ze eine telder sjnert. In ut drpke vnge zeej wederom ngerdaak  in ein sjol (zie foto). Van heej et woorte zeej verdeild euver de gastgezinne. De evacus kwaame euver ut algemein met grote gezinne. Idderein wilde gaer beej-ein blieve. Helaas hadde de meiste gasgezinne maar plek vur  ein paar minse. Opa Sef, oma Marie en dochter Mia kwaame beej de femilie Douma. 't Waar efkes wenne: 't Fries en 't Limburgs gove waal efkes probleme, 't katholieke geleuf waar ouch angers den 't geluif van de Ned. Herv. kerk. Maar de kath. missen woorte opgedrage in de Herv. kerk. Det waar ein gij oplossing, den kste de minse zich teminste nao de mis treffe m ein prtje te haje.

s mam met eur zuske Gert kwaame beej de femilie Lukkes  op de boerderie. Vur de breurs Piet en Harrie waar saoves nag gen plek, want alles zot vol in ut dorp. Pas taege ut middernachteliike oor kreege zeej ngerdaak. Meneer Lukkes, wao s mam ingekwarteerd waar, leet zien hert sjpraeke: Daar waar er twee eten, kunnen er ook vier eten! .

Nao ein behandeling taege de loze in de plaatselikke landbouwsjol, kste zeej met zien veere ein sjlaopkamer deile, met twie persone in ein bedsjtee. Euverdaag holpe s mam en tante Gert mevrouw Lukkes in ut heshaje. Harie en Piet makde zich verdeenstelik op de boerderie. Dhr. Lukkes had op zien bedrif ein hydrofoorinsjtallaasie m de kuuj van water te verzen. Helaas waar dr toen genne sjtroum. Dhr. Lukkes had dao wet op bedach: eine reem m ut achterraad van eine fiets leep nao de waterpomp. Harie en Piet hebbe mennig eurke op de pedaale gesjtaon m de watertenk vol te krige. Ouch dao in ut verre Friesland wlle de Duitsers hebbe det de mannelikke evacus vur eur wrkde. Harie en Piet kreege eine oproop m ingezatte te waere op ut vleegveld van Havelte. Dhr. Lukkes haet nag beej de plaateselikke overheid geprobeerd vreesjtelling te krige. Maar det veel verkird et. Det waar -m waal gelk beej ziene veurman Hendrik Post. Deze Hendrik woort opgerope m sjttersptjes te graave. Door ein Duitse officier ein hallef vrke te gaeve en ter plaatse ein offisjeel document van de nudige gegaeves te vurzen, kreeg dhr. Lukkes ut vut mekaar det ziene knech ks blive. Dus mste Harie en Piet wir gebrok maake van ein sjulplaats. Pas nao de oorlog kreege de kinger van Lukkes te hure det dr ein sjulkelder in de sjeur waar. Regelmaotig kwaame Duitse sjeldaote op de boerderie m aete te haole. Mevr. Lukkes wis op zn meneer met die Duitse sjeldaote m te gaon, det zeej daodoor maar weinig insjpeksie kreeg.

Ut was tog lang wachte toetdet zeej wir nao Beesel trk kste gaon. Opa Sef kreeg las van heimwee. Hae had grote zorg euver zien hes en langk in Beesel. Wat zouwe zeej aantreffe?

 

Eindelik is ut den zoewit, Nederland is bevrijd, zeej knne trk nao Beesel. Harie en Piet wachte neet toetdet zeej aan de beurt zien m opgehaold te waere. Op 2 juni 1945 zien zeej saoves sjtiekum, nag gauw verzen van ein saort luchpakket, in ein vrachwaage gedaoke en nao Limburg vertrokke.

Op 22 juni 1945 verlaote s mam en de res van de femilie Oldeberkoop. Nao eine lange rit op eine aope vrachauto kump s mam in Beesel aan. Hetgeen wat zeej dao aantroffe waar ech neet wet m blie van te waere. Ut hes waar eine grote puinhaop, de inboedel waar weggehaold of verneeld, maar ut feit det ut gezin wir thes waar deej vul vergaete.

Bron: aanteikeninge van ome Piet van den Groenendal

         informatie Jacobus Lukkes te Olderberkoop

 

het gezin Lukkes bij het 25-jarig huwelijksfeest

v.l.n.r.: dhr. Lukkes, Jacobus, mevr. Lukkes en Hans

 

Anneke bij Jacobus en Sietske Lukkes op bezoek

oktober 2006

Nawoord

In daen tid van de evacuatie had s mam al langer verkiering met zze pap. Den knse dich de vraog sjtelle: Waorum bleef is s mam neet in Belvend beej de femilie Simons?

Ja, det is mekkelikker gezag den gedaon. Op de irste plaats waare zeej nag neet getrouwd. Det waar in daen ted toch waal ein geveulig punt. As ngetrouwd sjtel ksse neet zoemaar daag en nach met elkaar optrekke. Pap had al ens irder aangegaeve toch maar met s mam te gaon trouwe, zoedet zeej same kste evacueren. Maar door de oorlogsellende, wao beide femilies inzote, is dr van det trouwe niks gekmme.

Op de twide plaats waar de kelder beej zze pap thes zoe vol met allerlei minse, det dr gewonweg gen plaats mier waar.*

Toen pap en mam in september 1947 ginge trouwe, woorte dhr. en mevr. Lukkes etgenudigd m op ut fis aanwezig te zien. De boerderijvrienden zien den ouch gekmme.

s mam en eur femilie zien geweldig opgevange door de femilie Lukkes en Douma et Oldeberkoop. Dr is nw (2007) nag altid ein good kontak tsse wederzijdse femilies.

 

* De keldertid

Door de aanhajende besjeetinge van de geallieerden eind 1944 en begin 1945, waas ut vur de minse die tsse de Maas en de sjpaorlin wonde, hiel onveilg gewaore. Dees minse msde den ouch tiedelik verheze. En zoe kreeg oma Marie mennig verzeuk m ngerdaak. En mdet Oma Marie neet "nae" ks zegke, hebbe den ouch verschillende minse d'n tid beej de fam. Simons aan de Julianasjtraot doorgebrach, nger angere:

 

-Pa en Moe en dochter Mien Maassen. Ein ajer echpaar met ein vreejgezelle dochter. Pa en ma Maassen hadde vur de    oorlog al de 60-jrige broelof gevierd. Pa Maassen waar ein broor van Mske (winkelier aan de Rikswaeg).

- Vrouw Tosserams (sjonzuster van Tosserams de melkboer) met ein pasgebaore kiendje.

- Sjeng Schell (pannemans) met vrouw en zoon Joop.

- Tante Trina, getrouwd met ome Kub, ein broor van opa Ties, met kink.

- Ut echpaar Aangenend. Aangenend waar bekker en dae haet Frans en Henk (zeuns van oma Marie) gelird wie ze broddaeg msde kneije. De daeg woordt nao bekker Sjaak Kesselmans op de Sjolsjtraot gebrach.

Natuurlik waare dees minse neet allemaol tegelik beej de femilie Simons in hes. Desondanks brach det tog sjpanninge met zich mei. Oma Marie woog vur d'n oorlog 94 kg en nao d'n oorlog waar eur gewich 54 kg. Neet idderein pasde zich gemekkelik aan en de lichamelikke verzrging leet beej sommige ouch te winse euver, met als gevolg lus. Toen zoon Frans ut echpaar Maassen nao eur hes truukbrach, sjprook hae de volgende wrd: "Zo, nao bring ich ein miljoen evacus weg!"

Oma Marie kreeg van de gemeinte Belvend ein kleine vergoeding vur ut in hes hebbe van die minse. De "ksgngers" msde det bekrachtige met ein hanktaekeing. Ein femilie deej det echter neet. Zoedonde goove zeej, zei ut met pin en meujte, de geit aaf.

 

 

 

Grenswach Malbek - Witte Sjtein

 

Op 1 mirt 1945 wurd Belvend bevrijd en daags d'r nao waere d'r al minse gevraog m as grenswach te kmme deene. D'r zien manskaels geng;  nemes haet wrk, want d'r is gnne sjtroum, gn materiaal, d'r is gewoenweg niks. Frans van Ties van de Bts (Frans Simons)  wil tog get don en same met ein flink aantal Belvender jnges kump hae beej de kmize en geit met de grens bewake. Naeve ut bewake van ut grensgebied en 't opsjpaore van nag rngkhangende Duitse sjeldaote, mtte zeej d'r ouch op toe zen det d'r neet wurd gesjmoekeld. Ut wrk krige zeej betaald en waal met fl. 96,- per maond. Ein uniform hebbe zeej nag neet, maar m tog herkenbaar te zien as kmis vur de Geallieerden, hebbe zeej ein legitimasiebewis en draage zeej eine witte bangk m de erm met ut opsjrif "frontier guard". Wet later krige zeej tog ein uniform: blauw geverfde militaire uniforme. De ganse daag ruuke zeej nao de blauwe verf en met raegewaer krige de nek en de polse ouch die kleur. Nao ein medische keuring in Venlo en met ein bewis van "politieke betrouwbaarheid", gehaold op ut gemeintehes in Belvend, knne de tidelikke hulpkmize aan de sjlaag.

Ut is de bedoeling ut grensgebied, gelaege tsse de Witte Stein oppe Ruiver en ut Trappistekloster in Tegele, te bewake. Det duit Frans same met o. a. zien broor Graad en zien naef Piet Simons (legitimatiebewis), Hay van de Bon (sigaremaeker), Graetje van Bloomers, Sjaen van Ketje (Peeters), Th van Ummentum, Harie Spee (Coperatie) en Wiel van Pijneburg.

De grenswachters melle zich vur aanvang van d'n deens beej ut caf van Nl Schreurs (Dit pand loog aan de mert in Belvend taegeneuver de  huidige otsjpanning de Herberg). Heej is ut lokaal van de wach, met as dienstgeleider kmis de Vriend. Asse op de hugte zien van de deensopdrach, loupe zeej twi kier veer oor patroelje en det kn zien tsse vif oor smrges en saoves nege. Met twieje man hebbe ze same ein gewaer, ein Duitse karabin!

"Halt, rijksambtenaar" wurd d'r geroope as zeej emes in de verbaoje zne, de sjtrook van 500 maeter langs de grens op, zen. In dit gebied meug nemes znger toesjtumming kmme. Mine en angere munisie maake ut gebied nveilig en dao ligk wet oorlogstug! m ut vaderlangk te verdeidige, hebbe de Pruuse zich de aafgeloupe maonde ingegrave. Op versjillende plaatse o.a. in de mgaeving van Caf Tunke Jannse en beej ut veurmalige Praothes, efkes vurbeej de Maria Hoef, ligke bunkers, gemaak van buimsjtem en anger materiaal et de natuur. Die ngerkmmes zien zellefs gemeubilleerd met hesraad van de minse et de bezette gebiede. Natuurlik ligk dao ouch hiel vul munisie. De minse van de grenswach meuge dao, vanwaege ut grote gevaor, absoluut neet kmme. En iets det neet meug, wurd den tog gedaon. Die beng met keugel knne zeej good gebreke. Ideaal m met ut persunlik waope, ein aaje Duitse karabin, te oefene. Allerlei gebreksveurwerpe et die sjulplaatse waere opgesjteld m neer te knalle. Dit haet ouch eine gije kangk; nw liere zeej teminste sjeete. Det is waal nudig, den de meiste hebbe nag nots ein waope in de hangk gehad. Toen zeej beej de grenswach kwaame, hadde ze waal "sjeetles" gekrege van eine van Druuk (Smeets), mdet dae waar lid van de plaatselikke sjtterie en zoedoonde waal wet kennis van gewaere had. Beej de nw nag aanwezige bunker, taegeneuver ut veurmalige caf Malbek, meuge de aankmmende kmieze ein paar keugel aafvuure, maar det zet gn zode aan de dik. Tides ut patrouillere mtte zeej de ouge good de ks gaeve, den euveral  ligk  link grei, zoeas verborge langkmine. Beej Tunke Janse en rngk de Pool ligke zellefs maetershoge sjtapels van det oorlogstug. Ut gevaor loert iddere deenstid m d'n hook. Ein langkmin haet op 24 augustus 1945 abrupt ein einde gemak aan ut laeve van de 13-jrige Peter Colbers. Dae is met zien vader, Colbers Willemke, aan ut wrke in ein wei. Ut paerd traejt op ein min en den sjleit ut noodlot toe.

Langsaam maar zeker wurd det oorlogstug door militaire nklaor gemak en den kn Sef Brauer (oprichter transportbedrif Gebr. Brauer's B.V.) beginne met ut oprume van de vule sjuulplaatse van de Duitse militaire.

Frans Simons is van april '45 toet ut veurjaor van '46 beej de grenswach gewaes. Jammergeng kn hae dit wrk neet blive don, den minse van baove de dertig kmme neet in aanmerking vur ein vaste aansjtelling in dees betrekking beej de euverheid. Zien broor Graad, aanvankelik te jngk m beej de grenswach te kmme, krig die waal en blif toet zien pensionering beej de douane.

bron: Piet Simons (legitimatiebewijs)

 

 

Belfeldse Oorlogsslachtoffers

 

14 juli 1942

E. Peters, het eerste Belfeldse slachtoffer, omgekomen bij een bombardement in Horst.

 

11 september 1942

In de nacht van zondag 6 september op maandag 7 september zijn in de gemeente Belfeld 7 brisantbommen afgeworpen. Onder de brisantbommem bevond zich een blindganger, gelegen op een augurkenveld. (omgeving tennispark de Poelder). Onderstaande personen waren 's avonds 10 september omstreeks 18.20 u. in de nabijheid van de blindganger. Een verschrikkelijk ongeluk vond plaats, omdat de lichtfakkel tot ontsteking is gekomen. Met ernstige brandwonden werden de 3 personen op die avond naar het ziekenhuis in Tegelen gebracht.

De 17-jarige Arnoldus Johannes Engelen (Arnold), meubelmaker, geboren op 6 maart 1925 te Belfeld, wonende Julianastraat 38 te Belfeld, en verder de 19-jarige Gerardus Joseph Goossens (Gerard), landbouwer, geboren op 28 januari 1923 te Belfeld, wonende Broekstraat 10 te Belfeld, zijn beiden 11 september 1942 's morgens in het ziekenhuis te Tegelen overleden. Op 17 september 1942 is de 15-jarige Johannes Servaas Engelen (Jan), broer van Arnold, keramieker, geboren op 30 november 1926 te Belfeld, wonende Julianastraat 38 te Belfeld, overleden.

 

23 maart 1943

Johannes Hoezen overlijdt op 23-jarige leeftijd in Anrath (Duitsland).

 

11 november 1944

Belfeld werd zwaar getroffen door een ongeluk op het Kesselse veer. 7 Personen verdronken:

M. Derks, vader van 7 kinderen

P. Gielen, 35 jaar, Schoolstraat 8

P. Gielen, gehuwd, 42 jaar, Leygraafweg 5

G. van Eyk, ongehuwd, 30 jaar, Industriestraat 3

G. Linssen, ongehuwd, 35 jaar, Malbeek

J. Naus, vader van 4 kinderen, 48 jaar

J. Reinders, ongehuwd, 30 jaar, Schoolstraat 63

 

Op deze dag moeten 8 mensen uit Belfeld voor de Duitsers met paard en kar graan in Roggel gaan laden. Als zij dan 's avonds met volgeladen karren bij het veer van Kessel aankomen, waarschuwt de veerman dat de totale lading te zwaar is. Op bevel van de Duitse soldaten moet het graan toch naar de overkant. Door de overhaaste en verkeerde bevrachting helt het veer over en zinkt. Naast de 7 Belfeldenaren verdrinken ook nog eens 6 Duitse soldaten. Het lichaam van J. Naus is nooit gevonden.

 

14 december 1944

Maria Coopmans, Tegelscheweg 20, 27 jaar oud, dodelijk getroffen door een granaat in Tegelen.

 

16 december 1944

Sophia Petronella Hendrika Maria (Fieke Stroeken, 19 jaar,  dochter van sjoester Stroeken, overleden ten gevolge van een granaat.

 

13 januari 1945

H. Bloemers, vader van 3 kinderen, getroffen door een granaat.

 

27 januari 1945

De 15-jarige W. Peters, het tweede oorlogsslachtoffer bij de familie Peters, Patersweg 7.

 

30 januari 1945

Bert van Deurssen, Bolenbergweg 1, gedood door oorlogsgeweld.

Nadat Bert enige tijd in de kelder had doorgebracht om daar bescherming te zoeken tegen het granaatvuur, werd hij bij het naar buiten gaan getroffen door een granaat die dwars door de voordeur insloeg. Hij werd zwaargewond naar het ziekenhuis in Tegelen gebracht. Hier overleed hij aan de verwondingen.

 

9 februari 1945

De 20-jarige J. Schmitz, Rijksweg N. 1, gedood door oorlogsgeweld.

 

11 februari 1945

de 16-jarige J. Visser, Bolenbergweg 10, gedood door een granaat.

 

28 februari 1945

De dag voor de bevrijding van Belfeld, wordt J. Keltjens, vader van 9 kinderen, door een granaat uit het leven weggerukt.

 

2 maart 1945

A. de Lauwere, 39 jaar, vader van 4 kinderen, in Buchenwald (D) aan longontsteking overleden.

Armand de Lauwere is op 17 april 1906 in Venlo geboren. Hij is in augustus 1932 in Belfeld komen wonen en werkt als boekhouder bij "de Gres", ook wel de N.G.I. (N.V. Nederlandse Gresbuizen Industrie) genoemd. Tijdens de oorlogsjaren is hij plaatselijk hoofd van de luchtbeschermingsdienst. Door deze functie heeft hij wat meer bewegingsvrijheid en kan zodoende krijgsgevangen helpen. Op 28 oktober 1942 wordt hij gearresteerd voor zijn illegaal werk. Vermoedelijk gaat het hier om verraad. Hij wordt op 27 april 1943 veroordeeld tot 2 jaar tuchthuis. Voordat hij op 28 oktober 1944 vrij zal komen, wordt hij overgeplaatst naar kamp Sachenhausen en sterft uiteindelijk in kamp Buchenwald.

24 augustus 1945

De 13-jarige P. Colbers trapt op een landmijn.

 

bron: Tegelse Courant 1 mrt. 1946, Belfeld van eeuwwisseling naar eeuwwisseling